ఇండియాలో పుట్టి యూరప్ కోటలను ఊపేసింది.. ఈ ఆట వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యాలు ఇవే!

హైదరాబాద్, జూన్ 26 (హైదరాబాద్ న్యూస్‌టైమ్): ఇటీవల దక్షిణ జర్మనీలోని ఒక పాత కోట శిథిలాల కింద జరిపిన తవ్వకాల్లో 11వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక చెస్ ‘నైట్’ (గుర్రం) ముక్క లభ్యమైంది. వెయ్యేళ్ల నాటి ఈ చిన్న వస్తువు, మధ్యయుగంలో యూరప్ సమాజంలో చదరంగం ఎంతటి క్రేజ్ సంపాదించిందో చెప్పడానికి ఒక సజీవ సాక్ష్యంగా నిలిచింది. ఒకప్పుడు కేవలం యుద్ధ తంత్రంగా పుట్టిన ఈ ఆట, కాలక్రమేణా ఐరోపాలోని రాజులు, రాణులు మరియు ప్రభువుల (Elite) అత్యంత ప్రియమైన వ్యాపకంగా ఎలా మారిందో ‘నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్ హిస్టరీ’ తన తాజా సంచికలో ఒక ప్రత్యేక కథనాన్ని ప్రచురించింది. చదరంగం మూలాలు ఐరోపాలో లేవు. ఇది 6వ శతాబ్దంలో భారతదేశంలో ‘చతురంగ’ (కాల్బలం, అశ్వబలం, గజబలం, రథబలం అనే నాలుగు విభాగాలు) పేరిట ప్రారంభమైంది. ఆ తర్వాత సిల్క్ రోడ్ (Silk Road) ద్వారా పర్షియాకు చేరి, అక్కడ అరబిక్‌లో ‘షత్రాంజ్’గా రూపాంతరం చెందింది. 10, 11వ శతాబ్దాలలో ముస్లిం ప్రపంచంతో (ముఖ్యంగా స్పెయిన్, సిసిలీ ప్రాంతాల ద్వారా) జరిగిన సాంస్కృతిక సంబంధాల‌ వల్ల ఈ ఆట యూరప్‌లోకి ప్రవేశించింది. ఐరోపాకు వచ్చేసరికి చదరంగం ఆట అక్కడి రాచరిక, ఫ్యూడల్ (భూస్వామ్య) సమాజానికి అద్దం పట్టేలా రూపాంతరం చెందింది. పర్షియా నాటి రాజు పక్కన ఉండే ‘వజీర్’ (మంత్రి) కాస్తా యూరప్‌లో ‘క్వీన్’ (రాణి)గా మారింది. సైన్యంలోని ‘ఏనుగు’ కాస్తా చర్చి ప్రాధాన్యతను చాటుతూ ‘బిషప్’ (శకటం)గా, ‘రథం’ స్థానంలో సురక్షితమైన కోటలను సూచించే ‘రూక్’ (ఏనుగు/కోట) వచ్చాయి. 15వ శతాబ్దంలో స్పెయిన్‌ను పాలించిన శక్తివంతమైన రాణి 'ఇసాబెల్లా' కాలంలో క్వీన్ ముక్కకు బోర్డుపై అత్యధిక పవర్స్ లభించాయని, రాజు రక్షణ కోసం ‘కాస్లింగ్’ (Castling) పద్ధతిని కూడా అప్పుడే ప్రవేశపెట్టారని చరిత్రకారులు చెప్తారు. మొదట్లో కోటల్లో ఖాళీగా ఉండే రాజులు సమయం గడపడానికి ఆడిన ఈ ఆట, కాలక్రమేణా మధ్యతరగతి ప్రజల్లోకి, వ్యాపారస్తుల్లోకి పాకి విశ్వవ్యాప్తమైందని ఈ పరిశోధనాత్మక వ్యాసం పేర్కొంది.