న్యూఢిల్లీ, జూలై 26, 2026 (హైదరాబాద్ న్యూస్‌టైమ్): ఖగోళ ప్రియులకు త్వరలోనే ఒక అద్భుతమైన దృశ్యం కనువిందు చేయనుంది. ఈ ఏడాది జూలై 29న ఉదయం 10:36 గంటలకు (EDT) జూలై నెల పూర్తి చంద్రుడు (Full Moon) తన గరిష్ట ప్రకాశాన్ని చేరుకోనుంది. వేసవి కాలంలో రానున్న రెండో పున్నమి అయిన దీనిని 'బక్ మూన్' (Buck Moon) అని పిలుస్తారు. మగ జింకల (Bucks) తలపై వెల్వెట్ లాంటి కొమ్ములు ఎదిగే కాలం కావడంతో దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. అంతేకాకుండా, ఈ సీజన్లో తరచూ వచ్చే వేసవి తుఫాన్ల కారణంగా దీనిని 'థండర్ మూన్' అని, పసిఫిక్ నార్త్‌వెస్ట్‌లో సాల్మన్ చేపల రాకను సూచించే సమయం కావడంతో 'సాల్మన్ మూన్' అని కూడా పిలుస్తారు. జూలై 29న చంద్రుడు ఉదయించే సమయంలో అసాధారణంగా పెద్దగా, బంగారు వర్ణంలో మెరిసిపోనున్నాడు. అసలు దీని వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ కారణాలు ఏంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
బక్ మూన్ బంగారు రంగులో ఎందుకు ప్రకాశిస్తుంది? దీని వెనుక పూర్తిగా సైన్స్ దాగి ఉంది. చంద్రుడు క్షితిజ సమాంతరంగా (Horizon) అంటే భూమికి చాలా దిగువన ఉదయించే సమయంలో.. చంద్రుడి కాంతి భూ వాతావరణంలోని చాలా మందపాటి పొర గుండా పయనించాల్సి వస్తుంది. అలా సుదీర్ఘ దూరం ప్రయాణించే క్రమంలో నీలి రంగు తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం (Wavelength) కలిగి ఉండటం వల్ల గాలిలోనే చెల్లాచెదురైపోతుంది (Scatter). కానీ ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం ఉండే ఎరుపు, నారింజ రంగు కాంతి కిరణాలు ఎలాంటి ఆటంకం లేకుండా నేరుగా మన కళ్లను చేరుకుంటాయి. దీనినే శాస్త్రవేత్తలు 'రేలే స్క్యాటరింగ్' (Rayleigh scattering) అంటారు. గాలిలో ఉండే ధూళి కణాలు లేదా కాలుష్యం ఈ ఎరుపు, బంగారు రంగు కాంతిని మరింత తీవ్రతరం చేస్తాయి.
చంద్రుడు వాస్తవం కంటే పెద్దగా కనిపించడానికి కారణమేంటి? నాసా (NASA) నిపుణుల ప్రకారం, ఇది భౌతిక శాస్త్రానికి సంబంధించిన విషయం కాదండోయ్.. కేవలం మన మెదడు చేసే ఒక భ్రమ (Brain illusion) మాత్రమే. మనం నిలబడిన చోటు నుంచి చంద్రుడిని చూస్తున్నప్పుడు సమీపంలో ఉండే చెట్లు, భవనాలు వంటి వాటిని బట్టి మన మెదడు ఒక తప్పుడు సైజ్ రిఫరెన్స్‌ను అంచనా వేస్తుంది. క్షితిజ సమాంతరంగా ఉన్న వస్తువుల దూరం, పరిమాణాన్ని మన మనసు సహజంగానే తప్పుగా అර්ථమ చేసుకుంటుంది. ఈ కంటిచూపు భ్రమే చంద్రుడు వాస్తవం కంటే చాలా పెద్ద పరిమాణంలో ఉన్నట్లు మనకు భ్రమింపజేస్తుంది.
ఈ భ్రమను ఎలా పరీక్షించాలంటే? నాసా తెలిపిన ఒక చిన్న చిట్కాతో ఈ భ్రమను మనం కూడా పరీక్షించి తెలుసుకోవచ్చు. చంద్రుని వైపు మీ వేలిని చాచి గోరుతో పోల్చి చూడండి. మీ గోరు, చంద్రుడు దాదాపు ఒకే సైజులో కనిపిస్తారు. లేదా కాగితపు ట్యూబ్ ద్వారా చూడటం, లేదా వంగి కాళ్ల మధ్య నుంచి వెనుకకు చూడటం ద్వారా ఈ భ్రమను పోగొట్టుకోవచ్చు. అలా చూస్తే చంద్రుడు అంత పెద్దగా కనిపించడని నాసా శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.