మధ్యయుగాలనాటి ప్రాణాంతక వ్యాధి 'ప్లేగు' నేటికీ ఎంత ప్రమాదకరం?

న్యూఢిల్లీ, జూలై 26, 2026 (హైదరాబాద్ న్యూస్‌టైమ్): ప్లేగు (Plague) వ్యాధి అనగానే మధ్యయుగాలలో ఐరోపాను వణికించిన 'బ్లాక్ డెత్' (Black Death) గుర్తుకు వస్తుంది. చరిత్ర పుటల్లో మాత్రమే చదువుకున్న ఈ మహమ్మారి ఇంకా పూర్తిగా అంతరించిపోలేదు. ముఖ్యంగా మడగాస్కర్‌ వంటి దేశాలలో ఇది నేటికీ ఎంతో ప్రాణాంతకంగా మారుతూనే ఉంది. ఈ వ్యాధికి కారణమయ్యే 'యర్సినీయా పెస్టిస్' (Yersinia pestis) బ్యాక్టీరియా ఇప్పటికీ ఎంత ప్రమాదకరంగా ఉందనే దానిపై 'డ్యూష్ వెల్లె' (DW) అందించిన ప్రత్యేక కథనం వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి.

ప్లేగు రకాలు - వాటి లక్షణాలు: ఈ బ్యాక్టీరియా శరీరంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత చాలా వేగంగా వ్యాపించి అవయవాలను దెబ్బతీస్తుంది. తగిన చికిత్స అందకపోతే ఇది దాదాపు 100% ప్రాణాంతకం కావచ్చు. ఇది ప్రధానంగా మూడు రకాలుగా ఉంటుంది:

• బుబోనిక్ ప్లేగు (Bubonic Plague): ఇది అత్యంత సాధారణమైనది. వ్యాధి సోకిన ఎలుకలను కుట్టిన ఈగలు (Fleas) ద్వారా ఇది మనుషులకు వ్యాపిస్తుంది. ఇది శోషరస గ్రంథులపై (Lymph nodes) ప్రభావం చూపి తీవ్రమైన నొప్పులు, వాపులను కలిగిస్తుంది.
• సెప్టిసమిక్ ప్లేగు (Septicemic Plague): సోకిన క్షీరదాల కాటు ద్వారా నేరుగా రక్తంలోకి ఈ బ్యాక్టీరియా ప్రవేశిస్తే ఈ రకమైన ప్లేగు సోగుతుంది.
• న్యుమోనిక్ ప్లేగు (Pneumonic Plague): బాధితుల దగ్గు, తుమ్ముల ద్వారా వచ్చే తుంపర్ల ద్వారా గాలిలో ఇది ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాపిస్తుంది. మనుషుల మధ్య వేగంగా సోకే ఏకైక ప్లేగు ఇదే కావడం గమనార్హం.

ప్రస్తుత పరిస్థితి - ఐరోపాలో కనుమరుగవడానికి కారణం: ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ మరియు జర్మనీకి చెందిన రాబర్ట్ కోచ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (RKI) నివేదికల ప్రకారం.. 2010 నుంచి 2015 మధ్య ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 3,000 ప్లేగు కేసులు వెలుగుచూడగా, 500 మందికి పైగా మృతి చెందారు. ప్రస్తుతం కాంగో, ఉగాండా, ముఖ్యంగా మడగాస్కర్‌లో ఏటా వందలాది కేసులు నమోదవుతున్నాయి. 2017లో అక్కడ పెద్ద ఎత్తున వ్యాప్తి చెందింది. అమెరికాలోని పశ్చిమ ప్రాంతాలలో కూడా అరుదుగా కొన్ని కేసులు వెలుగుచూస్తుంటాయి. అయితే, ఫ్రాన్స్, ఇటలీలలో 1945 తర్వాత ఐరోపాలో ఎలాంటి కేసులు నమోదు కాలేదు. మధ్యయుగాలలో మాదిరిగా ఎలుకలు మనుషుల ఇళ్లలో స్వేచ్ఛగా తిరగకపోవడం, పరిశుభ్రతా ప్రమాణాలు మెరుగవడమే ఇందుకు ప్రధాన కారణమని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.

సకాలంలో నిర్ధారణే ప్రధాన సవాలు: ప్లేగు వ్యాధికి ఆధునిక వైద్యంలో సమర్థవంతమైన యాంటీబయోటిక్స్ అందుబాటులో ఉన్నాయి. అయితే, దీని ప్రారంభ లక్షణాలు సాధారణ ఫ్లూ మాదిరిగానే ఉండటంతో చాలాసార్లు వైద్యులు దీన్ని సకాలంలో గుర్తించలేకపోతున్నారు. ముఖ్యంగా న్యుమోనిక్ ప్లేగు సోకినవారు సరైన చికిత్స అందకపోతే 48 గంటల్లోనే ప్రాణాలు కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.

నాల్గవ మహమ్మారి ముప్పు ఉందా? ప్లేగు వ్యాధి అక్కడక్కడ అప్పుడప్పుడు స్థానిక వ్యాప్తిగా (Local outbreaks) మారుతున్నప్పటికీ, కోవిడ్-19 లేదా సార్స్ లాగా ఇది గాలి ద్వారా వేగంగా విస్తరించలేకపోవడంతో నాలుగవ ప్రపంచ మహమ్మారి (Fourth plague pandemic) వచ్చే అవకాశం చాలా తక్కువని శాస్త్రవేత్తలు ధీమా వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, దీనిపై నిరంతరం నిఘా ఉంచడం, జీనోమ్ అనాలిసిస్ ద్వారా వైరస్ స్వభావాన్ని ఎప్పటికప్పుడు అంచనా వేయడం చాలా ముఖ్యమని RKI నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.