మౌనంగా ప్రాణాలు తీస్తున్న హెపటైటిస్-బి: భారత్‌లో పెరుగుతున్న బాధితులు

న్యూఢిల్లీ, జూలై 26, 2026 (హైదరాబాద్ న్యూస్‌టైమ్): సాధారణంగా ఏదైనా అనారోగ్యం వస్తే జ్వరం, తీవ్రమైన నొప్పి లేదా నీరసం వంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. కానీ 'హెపటైటిస్-బి' (Hepatitis B) అలా కాదు. ఎలాంటి ముందస్తు లక్షణాలు చూపకుండానే సంవత్సరాలు లేదా దశాబ్దాల తరబడి ఇది నిశ్శబ్దంగా కాలేయాన్ని (Liver) దెబ్బతీస్తుంది. బాధితులకు అసలు విషయం తెలిసేసరికి పరిస్థితి చేయి దాటి సిర్రోసిస్ (Cirrhosis), లివర్ ఫెయిల్యూర్ లేదా చివరికి కాలేయ క్యాన్సర్‌కు దారితీసే అవకాశం ఉందని కాలేయ మార్పిడి నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఈ నిశ్శబ్ద స్వభావం వల్లే భారతదేశంలో హెపటైటిస్-బి కేసులు అత్యధికంగా నమోవుతున్నాయని పరాస్ హెల్త్‌కు చెందిన గ్రూప్ డైరెక్టర్, లివర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ & జీఐ సర్జరీ నిపుణులు డాక్టర్ అంకుర్ గర్గ్ తెలిపారు.

భారత్‌లో హెపటైటిస్-బి వ్యాప్తికి ప్రధాన కారణాలు:

• ప్రపంచవ్యాప్తంగా హెపటైటిస్-బి బాధితుల సంఖ్యలో భారతదేశం రెండవ స్థానంలో ఉంది. దేశంలో సుమారు 4-5 కోట్ల మంది దీర్ఘకాలిక బాధితులు (Chronic Carriers) ఉన్నట్లు అంచనా.
• ఇది కేవలం ప్రమాదకర ప్రవర్తనల వల్ల మాత్రమే కాకుండా, చాలావరకు కుటుంబాల内లోనే వ్యాప్తి చెందుతుంది. రక్తం లేదా శరీర ద్రవాల ద్వారా ఇది ఒకరి నుంచి మరొకరికి సోకుతుంది.
• తల్లి నుంచి బిడ్డకు: గర్భిణీ అయిన తల్లి ద్వారా పుట్టబోయే శిశువుకు (Vertical transmission) ఇది భారత్‌లో అత్యంత సాధారణంగా సోకుతోంది.
• ఇళ్లలో సాధారణ ప్రసరణ (Horizontal transmission): వైరస్ శరీరానికి వెలుపల దాదాపు వారం రోజుల పాటు జీవించగలదు. కుటుంబంలో షేవింగ్ రేజర్లు, టూత్‌బ్రషులు, గోరు కత్తెరలు లేదా చిన్న చిన్న గాయాలు, గీతలు పడిన వస్తువులను ఇతరులతో పంచుకోవడం వల్ల సులభంగా వ్యాపిస్తుంది. అయితే ఆలింగనం చేసుకోవడం, ఆహారం పంచుకోవడం, దగ్గడం వల్ల ఇది సోకదని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) స్పష్టం చేస్తోంది.

వ్యాక్సిన్‌తో నివారణ - పరీక్షలు ఎందుకు ముఖ్యం?

• వైద్యరంగంలో ఉన్న మంచి వార్త ఏమిటంటే.. హెపటైటిస్-బి అనేది వ్యాక్సిన్ ద్వారా పూర్తిగా నివారించదగిన (Preventable) వ్యాధి. భారతదేశం 2002లో సార్వత్రిక ఇమ్యునిజేషన్ ప్రోగ్రామ్‌లో ఈ వ్యాక్సిన్‌ను ప్రవేశపెట్టింది. అయితే 2002 కంటే ముందు జన్మించిన లక్షలాది మందికి ఈ టీకా అందలేదు.
• ఒకవేళ ఈ వ్యాధి సోకినట్లు తేలితే భయపడాల్సిన అవసరం లేదని, ఎంటెకావిర్ లేదా టెనోఫోవిర్ వంటి ఒక్క మాత్రతో 99% కేసులలో వైరస్‌ను అణచివేయవచ్చని డాక్టర్ అంకుర్ గర్గ్ సూచిస్తున్నారు.
• ఏ లక్షణాలు లేకపోయినా ప్రతి ఒక్కరూ ఒకసారి సాధారణ 'HBsAg' రక్త పరీక్ష చేయించుకోవడం మంచిదని నిపుణులు సిఫార్సు చేస్తున్నారు. వ్యాధి నెగటివ్ వస్తే వెంటనే వ్యాక్సిన్ వేయించుకోవాలని, పాజిటివ్ వస్తే సకాలంలో వైద్యుల పర్యవేక్షణలో తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే సంపూర్ణ ఆరోగ్యంతో జీవించవచ్చని సలహా ఇస్తున్నారు.